Saturday, February 18, 2017

แผ่นพับ เล่าความจริงของแก้ววรรณา




พืชที่คนภาคเหนือเรียกรวมๆ ว่าห้อมมี 3 อย่าง คือ 
ต้นคราม (ใบเล็ก) ชอบที่แห้งชอบแดด 
ต้นห้อม (ใบใหญ่) ชอบที่ชุ่มชื้น แดดรำไร  
ต้นเบิก (เป็นเถา) อยู่ได้ทั้งรำไรและแดด  
วิธีการได้น้ำห้อม ทำแบบเดียวกัน คือ แช่เอาน้ำมาตีกับปูน 
แล้วปล่อยให้ตกตะกอน 
ก่อนเข้าสู่กระบวนทำหม้อย้อม

จากต้นห้อมที่ปลูกในป่า    มีป่าได้ปลูกต้นห้อม 
คนทำน้ำห้อมมีรายได้ เพราะรักษาป่าไว้ปลูกห้อม
ชาวบ้านนาตอง  ( อ.เมืองแพร่) ชาวบ้านนาแซง
(แขวงเวียงจันทน์)    ทำน้ำห้อม ส่งมาที่แก้ววรรณา
พยอมเอาน้ำห้อมมาเติมหม้อย้อม  ที่มีส่วนผสมจากธรรมชาติทั้งหมด 
น้ำด่าง (จากน้ำหยดผ่านขี้เถ้า)   น้ำปูน (ที่แช่ปูนขาว/ปูนแดง) 
กล้วย มะกรูด   เปลือกเพกา สับปะรด ท่อนอ้อย ตามที่หาได้              
หม้อพร้อมย้อมก็ได้ย้อม ไม่พร้อมไม่มีสีก็ต้องรอ ไม่รู้กี่วัน  
ย้อมกี่รอบก็แล้วแต่ความเข้มที่ต้องการ สามรอบก็สามวัน  




รวบรวมเส้นด้ายที่ย้อมได้ ภายใน 3-4 เดือน  
ไปส่งให้ช่างทอที่บ้านหนองน้ำรัต   
เราออกแบบลายผ้ากันตอนนั้น ตามเส้นด้ายที่มี  
อีก 4-5 เดือนข้างหน้าก็จะเห็นผลว่าสวยงามอย่างไร  
นี่ก็เป็นเหตุผลว่าทำไมเราทำซ้ำลายเดิมได้ยาก    
ส่วนยายอ้อนก็ติดป้ายและทำชายผ้าคลุ่มไหล่
ที่ยายหงัดทอด้วยกันกับยายนวล


ผ้าที่ทอแล้ว  นำมาซัก และส่งต่อให้กับช่างเย็บ 
เป็นเสื้อ เป็นเตี่ยวสะดอ  อาจเป็นช่างในหนองน้ำรัตบ้าง 
แต่ส่วนใหญ่จะเป็นช่างเย็บบ้านดอนดี  
ที่มักจะนำผ้าไปเย็บด้วยตอนว่างเวลาไปนาไปสวน


Friday, July 08, 2016

ถ้าอธิบายเป็นภาษาฝรั่ง

คนเก่งภาษามาเขียนให้        ขอเก็บเอาไว้เป็นจั่วหัว
แต่ปรับเป็นองค์กรไม่ใช่ตัว   ภาษาอาจมั่วอย่าว่ากัน

                        Kaewwanna Natural Indigo works on reviving the traditional art of indigo dyeing in Phrae, a province in the north of Thailand. The business  view as a social enterprise, work with local communities in the province to promote the growing of indigo plants in a mountainous area, and support, through the business, a group of elder weavers to help them make a living.The owner also an active member of a local civic group to preserve and revive the local architectural and living heritage of Phrae, also assist 2 ICCROM courses taking place in Vientiane, Loa PDR, and Phrae, Thailand as an assistant and local course coordinator. We also offer indigo dyeing workshops for the public, and have lectured and given workshops at the Queen Sirikit’s Museum of Textiles and the National Museum of the Philippines. 


Thursday, June 30, 2016

ห้อมนาตอง ความท้าทายหลายสถาน

วันนี้จะมีคณะกรรมการประกวดมาให้คะแนนโครงการปลูกห้อมนาตอง   เมื่อวานเจ้าหน้าที่ป่าไม้มาแวะรับไปนาตองด้วยกัน   ได้เห็นกรรมวิธีย้อมแบบชาวบ้าน   เราก็ลองเอาไม้มาหนีบ เอาเชือกมารัดมัดย้อม  กลุ่มได้เครื่องซักผ้าเก่ามาไว้สลัดน้ำออกจากใบห้อมที่แช่แล้ว   คงต้องจ่ายค่าเครื่องให้ตามที่อาจารย์แครอลได้บอกไว้ ยังไม่รู้ว่ากี่บาท  ชื่นชมนายเอส  ที่ปวดแขน   บวมเบ่ง จากงูกัด   บอกว่าเป็นงูเขียวหางไหม้  หน้าตายิ้มแย้มทำงานโน่นนี่แต่ปวดมาก  วันนี้จะถ่ายภาพมาอวด  ภายในโรงทำน้ำห้อมหลังจากจัดระเบียบแล้ว












Wednesday, April 27, 2016

กุยเฮง หรืออื่นๆ เย็บมือ ทอมือ แก้ววรรณาหม้อห้อมธรรมชาติ




Tuesday, January 05, 2016

ห้อมจากนาตอง

"พี่ใช้เท่าไหร่ ปีหนึ่งน่ะ" "อย่างเก่ง 3 ตัน" "งั้นเหลืออีก 2 ตัน เพราะโครงการนั้นใช้ 5 ตัน"
นายเอสถามว่าแก้ววรรณาจะใช้น้ำห้อมกี่กิโลกรัมต่อปี  3000 กิโล. นี่ก็เต็มที่แล้วล่ะ  วันนี้เอสเอาน้ำห้อมมาส่ง 71.5 กก. บอกว่า 5 กก.นางสาวแมะเอาไว้ให้คนทุ่งโฮ้งที่ขอแบ่งซื้อ   ก็ดีนะ ให้ค่อยรู้จักกันไป  เผื่อมีตลาดมากขึ้น   เผื่อเป้าหมายบรรลุ อีก 3-5 ปีข้างหน้า  ที่เจ้าหน้าที่ป่าไม้วางแผนไว้   ขยายการปลูกห้อมไปอีกหลายป่า สามารถรักษาป่าได้เพิ่มอีก

คนคงงง ว่าหม้อห้อมเกี่ยวกับป่าอย่างไร

Tuesday, November 17, 2015

กลุ่มน้ำห้อม นาตอง







วันที่ 16 พฤศจิกายน 2558  ช่วงเช้า  มีกิจกรรมสาธิตการทำน้ำห้อม จากต้นห้อมพืชที่ปลูกในป่าบ้านนาตอง  น้ำห้อมเป็นส่วนผสมหลักที่จะนำมาหมักเพื่อให้เป็นน้ำย้อมหม้อห้อม  นอกจากส่วนผสมอื่น ๆ เช่น น้ำด่าง ผลไม้ อ้อย หรือ เหล้า ตามสูตรของช่างย้อมแต่ละคน  และ หม้อห้อมโดยทั่วไปจะใช้ครามสังเคราะห์ผง  ไม่ใช่น้ำห้อมธรรมชาติแบบนี้
             บ้านนาตอง ห่างจากตัวเมืองแพร่โดยระยะทางประมาณ 30 กิโลเมตร  อยู่ในหุบเขาที่มีน้ำแม่ก๋อนไหลผ่าน  ชาวบ้านทดลองปลูกต้นห้อมแซมตามป่าที่ชุ่มชื้น  เพื่อเก็บใบมาทำน้ำห้อมและขายเป็นรายได้  แทนที่จะตัดไม้ทำลายป่า 

            ในโอกาสที่แก้ววรรณาหม้อห้อมธรรมชาติเข้าโครงการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการเพื่อสังคม ซึ่งเป็นโครงการที่ 3 หน่วยงานทำร่วมกัน คือ ศูนย์ศิลปาชีพระหว่างประเทศ (ศศป) สำนักงานส่งเสริมการประกอบการทางสังคม (สกส) และ บริติชเคาน์ซิล (BC)  จึงมีคณะเจ้าหน้าที่ดำเนินการมาเยี่ยมเยือน   เพื่อหาข้อมูลของกิจการ  จึงจัดสาธิตการทำน้ำห้อมที่บ้านนาตอง  ในวันที่ 16 พย. 58   ซึ่งปกติแล้ว ทางแก้ววรรณาจะไม่ได้เข้าไปกำหนดวัน แต่ชาวบ้านจะทำกันเองและเอาน้ำห้อมมาขายให้ตามวันเวลาที่สะดวก ซึ่งไม่แน่นอน
             ไม่นึกมาก่อนว่า จะมีการจัดตั้งกลุ่มเป็นทางการถึงขนาดนี้  ได้เห็นผู้นำกลุ่มที่สนใจ และพัฒนาความรู้ เก็บข้อมูลก็ยิ่งดีใจ  ความรู้ใหม่ที่ข้าพเจ้าทราบเกี่ยวกับต้นห้อมคือ  ห้อมใบใหญ่ให้สีสวย แต่อาจได้ปริมาณไม่เท่าห้อมใบเล็กที่ต้องปลูกในพื้นที่ชุ่มชื้นมากกว่า  และ ทางกลุ่มประเมินว่า ในปี 2564 ผลผลิตน้ำห้อมรวมของเครือข่ายอีกหลายหมู่บ้าน ในป่าของตำบลป่าแดงช่อแฮ จะมีมากถึง 20 ตัน  ถึงตอนนั้น คนแพร่ได้ใช้เสื้อผ้าที่ย้อมจากหม้อห้อมธรรมชาติมากขึ้น..

Tuesday, October 13, 2015

ครึ้มๆ ย้อมมะเกลือ

วันครึ้มๆ พยอมก็ยังอยากย้อมมะเกลือ  เธอเตรียมผ้าแคนวาสแบบนุ่ม ย้อมทั้งมะเกลือและห้อม  จะทำย่ามสีเข้ม  มะเกลือซื้อมาดองไว้ในโอ่ง  จึงไม่ได้สีที่เหมือนกับที่พี่เถ่าบอกเคล็ดลับ